Σημαντικές αλλαγές στη φορολογία φυσικών προσώπων, αγροτών, ελεύθερων επαγγελματιών και επιχειρήσεων, αλλά και σε ζητήματα που αφορούν την ακίνητη περιουσία, τις ασφαλιστικές εισφορές και τις κοινωνικές παροχές, περιλαμβάνει το νέο νομοσχέδιο του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, το οποίο κατατέθηκε στη Βουλή.
Το νομοσχέδιο, με τίτλο «Ενίσχυση του διαθέσιμου εισοδήματος, της αποταμίευσης και των επενδύσεων, φορολογικές, μισθολογικές, συνταξιοδοτικές διατάξεις και λοιπές διατάξεις κοινωνικής πολιτικής», ενσωματώνει τις παρεμβάσεις που είχαν ανακοινωθεί από την κυβέρνηση στη Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης (ΔΕΘ), μετά την ολοκλήρωση της δημόσιας διαβούλευσης.
Ανάμεσα στις σημαντικότερες προβλέψεις βρίσκεται η θέσπιση μηδενικού φορολογικού συντελεστή για αγροτικά εισοδήματα έως 20.000 ευρώ, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, ενώ προβλέπονται φορολογικές ελαφρύνσεις για οικογένειες με παιδιά, αλλαγές στο καθεστώς των ελεύθερων επαγγελματιών, παρατάσεις φοροαπαλλαγών και νέα μέτρα οικονομικής στήριξης.
Οι ρυθμίσεις αφορούν διαφορετικές κατηγορίες φορολογουμένων και επιχειρήσεων, με ορισμένες να τίθενται σε ισχύ από το 2026 και άλλες να εφαρμόζονται σταδιακά από το 2027.
Μηδενικός φόρος για αγρότες με εισόδημα έως 20.000 ευρώ
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τον αγροτικό κόσμο παρουσιάζει η πρόβλεψη για μηδενικό φορολογικό συντελεστή στα πρώτα 20.000 ευρώ εισοδήματος των κατ’ επάγγελμα αγροτών.
Η συγκεκριμένη ελάφρυνση δεν αφορά το σύνολο των φορολογουμένων που δηλώνουν αγροτικό εισόδημα, αλλά όσους έχουν την ιδιότητα του κατ’ επάγγελμα αγρότη και πληρούν μια επιπλέον βασική προϋπόθεση: τουλάχιστον το 50% του συνολικού εισοδήματός τους πρέπει να προέρχεται από αγροτική δραστηριότητα.
Με τη ρύθμιση αυτή, οι συγκεκριμένοι επαγγελματίες θα έχουν μηδενική φορολογική επιβάρυνση για το τμήμα του εισοδήματός τους που φτάνει έως τις 20.000 ευρώ. Η πρόβλεψη αποσκοπεί στην ενίσχυση του διαθέσιμου εισοδήματος των επαγγελματιών του πρωτογενούς τομέα, περιορίζοντας τη φορολογική επιβάρυνση που αντιμετωπίζουν.
Στην ίδια κατεύθυνση εντάσσονται και οι αλλαγές στη φορολογία των φυσικών προσώπων με τρία ή περισσότερα εξαρτώμενα τέκνα, για τα οποία επίσης προβλέπεται μηδενικός φορολογικός συντελεστής έως τις 20.000 ευρώ.
Παράλληλα, το νομοσχέδιο διατηρεί και επεκτείνει ορισμένα κίνητρα που σχετίζονται με τις ηλεκτρονικές συναλλαγές. Συγκεκριμένα, παρατείνεται έως και το φορολογικό έτος 2027 η δυνατότητα έκπτωσης από το φορολογητέο εισόδημα του 30% συγκεκριμένων δαπανών για υπηρεσίες, εφόσον αυτές εξοφλούνται ηλεκτρονικά. Το ανώτατο ποσό της έκπτωσης παραμένει στις 5.000 ευρώ.
Αντίστοιχα, παρατείνεται έως το 2027 και η προσαύξηση κατά 100% συγκεκριμένων ηλεκτρονικών δαπανών υγείας, οι οποίες συνυπολογίζονται για την κάλυψη του απαιτούμενου ποσοστού ηλεκτρονικών συναλλαγών.
Μια ακόμη αλλαγή αφορά τα φιλοδωρήματα. Το αφορολόγητο όριο αυξάνεται στις 6.000 ευρώ ετησίως, αντί του προηγούμενου ορίου των 300 ευρώ τον μήνα. Η ρύθμιση αφορά μισθωτούς, αλλά και συνεργαζόμενους με ψηφιακές πλατφόρμες διανομείς, υπό τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις.
Επιπλέον, συγκεκριμένες κατηγορίες τέκνων που λαμβάνουν σύνταξη λόγω θανάτου θα μπορούν να εξαιρούν το συγκεκριμένο ποσό από τον υπολογισμό του εισοδηματικού ορίου για τον χαρακτηρισμό τους ως εξαρτώμενα μέλη.
Αλλαγές για ελεύθερους επαγγελματίες και επιχειρήσεις
Σημαντικές παρεμβάσεις προβλέπονται και για τους ελεύθερους επαγγελματίες, τις ατομικές επιχειρήσεις και τα νομικά πρόσωπα.
Μία από τις βασικές αλλαγές αφορά την προκαταβολή φόρου εισοδήματος των φυσικών προσώπων που ασκούν επιχειρηματική δραστηριότητα. Το ποσοστό μειώνεται από το 55% στο 50%, περιορίζοντας το ποσό που καλούνται να προκαταβάλουν για το επόμενο φορολογικό έτος.
Παράλληλα, προβλέπεται περιορισμός των προσαυξήσεων που εφαρμόζονται στο τεκμαρτό εισόδημα των ατομικών επιχειρήσεων. Η ευνοϊκότερη αντιμετώπιση θα αφορά επαγγελματίες που πληρούν σωρευτικά συγκεκριμένες προϋποθέσεις, οι οποίες σχετίζονται με τη φορολογική και εργασιακή τους συμμόρφωση, τη διαβίβαση των προβλεπόμενων στοιχείων και τη διασύνδεση των ταμειακών συστημάτων με τα POS.
Ειδικές προβλέψεις εισάγονται και για τους εκμεταλλευτές ταξί. Ειδικότερα, οι ανήλικοι κάτοχοι άδειας εκμετάλλευσης ταξί εξαιρούνται από την εφαρμογή του ελάχιστου τεκμαρτού εισοδήματος, ενώ για τους υπόλοιπους προβλέπεται αναλογικός περιορισμός του τεκμαρτού εισοδήματος με βάση το ποσοστό ιδιοκτησίας τους.
Επιπλέον, επεκτείνεται η μείωση κατά 50% του τεκμαρτού εισοδήματος για επαγγελματίες που δραστηριοποιούνται σε μικρούς οικισμούς έως 2.000 κατοίκους. Για τη Δυτική Μακεδονία, το όριο αυξάνεται στους 2.200 κατοίκους, με τις προβλεπόμενες εξαιρέσεις.
Η συγκεκριμένη πρόβλεψη έχει ιδιαίτερη σημασία για τις μικρές τοπικές επιχειρήσεις και τους αυτοαπασχολούμενους που δραστηριοποιούνται σε περιοχές με περιορισμένο πληθυσμό και μικρότερη εμπορική δραστηριότητα.
Στο πεδίο της φορολόγησης των επιχειρήσεων, προβλέπεται επίσης η κατάργηση του τέλους επιτηδεύματος για νομικά πρόσωπα και νομικές οντότητες που έχουν έδρα εκτός Αττικής, συμπεριλαμβανομένης της Περιφερειακής Ενότητας Νήσων Αττικής. Για τις επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στην υπόλοιπη Αττική προβλέπεται μείωση του τέλους κατά 50%.
Αλλαγές εισάγονται και στις αποσβέσεις μηχανολογικού εξοπλισμού, με στόχο την επιτάχυνση της φορολογικής αναγνώρισης των επενδύσεων. Οι νέοι συντελεστές διαμορφώνονται σε 10% για καθένα από τα δύο πρώτα έτη, 15% για το τρίτο και τέταρτο έτος και 25% για το πέμπτο και έκτο έτος.
Τέλος, αυξάνεται στο 15% η φορολόγηση του τμήματος των ετήσιων αμοιβών που υπερβαίνει τις 60.000 ευρώ και καταβάλλεται από τα κέρδη νομικών προσώπων σε μέλη διοικητικών συμβουλίων, διαχειριστές και προσωπικό.
Παρατάσεις φοροαπαλλαγών και αλλαγές σε ΕΝΦΙΑ και ΦΠΑ
Σημαντικό μέρος των παρεμβάσεων αφορά την αγορά ακινήτων, την ιδιοκτησία και τη φορολογική αντιμετώπιση των μεταβιβάσεων και των μισθώσεων.
Ειδικότερα, παρατείνεται έως τις 31 Δεκεμβρίου 2027 η αναστολή επιβολής φόρου υπεραξίας από μεταβιβάσεις ακινήτων. Με αυτόν τον τρόπο διατηρείται το υφιστάμενο καθεστώς απαλλαγής για όσους προχωρούν σε πώληση ακινήτων.
Παράταση έως το τέλος του 2027 δίνεται και στη φοροαπαλλαγή για εισοδήματα από μακροχρόνια μίσθωση κατοικιών, η οποία μπορεί να διαρκεί έως 36 μήνες, εφόσον πρόκειται για ακίνητα που προηγουμένως παρέμεναν κενά ή διατίθεντο για βραχυχρόνια μίσθωση και πληρούνται οι προβλεπόμενες προϋποθέσεις.
Αντίστοιχα, παρατείνεται έως τις 31 Δεκεμβρίου 2027 η αναστολή επιβολής ΦΠΑ στις μεταβιβάσεις ακινήτων, ενώ έως το 2027 διατηρείται και η μείωση φόρου εισοδήματος για επιλέξιμες δαπάνες ενεργειακής και λειτουργικής αναβάθμισης κτιρίων.
Ιδιαίτερη σημασία έχει και η πρόβλεψη για την απαλλαγή από τον ΕΝΦΙΑ της κύριας κατοικίας σε μικρούς οικισμούς. Συγκεκριμένα, από το 2027 προβλέπεται απαλλαγή για κατοικίες που βρίσκονται σε οικισμούς έως 2.000 κατοίκους, με το πληθυσμιακό όριο να αυξάνεται στους 2.200 κατοίκους στη Δυτική Μακεδονία.
Η απαλλαγή θα αφορά ακίνητα με φορολογητέα αξία έως 400.000 ευρώ, ενώ θα ισχύουν συγκεκριμένες εξαιρέσεις. Πρόκειται για μια παρέμβαση που συνδέεται με τη στήριξη της περιφέρειας και τη μείωση του κόστους διατήρησης της κύριας κατοικίας σε μικρότερους οικισμούς.
Στον αντίποδα, αυξάνεται στο 15% ο φόρος μεταβίβασης ακινήτων για την αγορά κατοικίας από φυσικά πρόσωπα που είναι φορολογικοί κάτοικοι χωρών εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης και Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου, με εξαίρεση τις περιπτώσεις που προβλέπονται από τη σχετική νομοθεσία.
Παράλληλα, προβλέπεται μείωση του εφαρμοστέου ΦΠΑ σε προϊόντα γυναικείας υγιεινής και πάνες ακράτειας ενηλίκων, με στόχο τη μείωση του κόστους για συγκεκριμένες κατηγορίες αναγκαίων καταναλωτικών προϊόντων.
Μειώσεις ασφαλιστικών εισφορών και ενίσχυση κοινωνικών παροχών
Το νομοσχέδιο περιλαμβάνει και παρεμβάσεις στο ασφαλιστικό και κοινωνικό πεδίο, με ορισμένες από αυτές να αφορούν άμεσα τους εργαζομένους και άλλες τις ευάλωτες κοινωνικές ομάδες.
Από την 1η Απριλίου 2027 προβλέπεται μείωση κατά 0,5 ποσοστιαίες μονάδες της εισφοράς ανεργίας που καταβάλλουν οι εργαζόμενοι. Συγκεκριμένα, το ποσοστό θα μειωθεί από 1,20% σε 0,70%, χωρίς να μεταβληθεί η αντίστοιχη εργοδοτική εισφορά.
Η αλλαγή αναμένεται να περιορίσει ελαφρώς τις κρατήσεις από τους μισθούς των εργαζομένων, αυξάνοντας αντίστοιχα το καθαρό ποσό που λαμβάνουν.
Παράλληλα, αυξάνεται από το 2026 η ετήσια οικονομική ενίσχυση συγκεκριμένων ευάλωτων κοινωνικών ομάδων από τα 300 στα 400 ευρώ, ενώ διευρύνεται και ο αριθμός των δικαιούχων.
Από την 1η Ιανουαρίου 2027 προβλέπεται επίσης ετήσια αναπροσαρμογή συγκεκριμένων αναπηρικών επιδομάτων, η οποία θα συνδέεται με τον συντελεστή αύξησης των συντάξεων.
Σημαντική είναι και η αλλαγή στο επίδομα γέννησης. Για το τέταρτο παιδί το ποσό αυξάνεται στα 4.500 ευρώ, ενώ για κάθε επόμενο παιδί προβλέπεται πρόσθετη ενίσχυση 1.000 ευρώ.
Επίδομα Χριστουγέννων 500 ευρώ στον δημόσιο τομέα
Στις μισθολογικές και οικονομικές παρεμβάσεις περιλαμβάνεται η καθιέρωση ετήσιου επιδόματος Χριστουγέννων ύψους 500 ευρώ για τους εργαζομένους στον δημόσιο τομέα.
Η καταβολή του θα πραγματοποιείται στις 16 Δεκεμβρίου κάθε έτους, με πρώτη εφαρμογή το 2027. Το ποσό θα υπόκειται στις προβλεπόμενες ασφαλιστικές εισφορές.
Πρόκειται για μια νέα οικονομική ενίσχυση που προστίθεται στις προβλέψεις του νομοσχεδίου για τη στήριξη του διαθέσιμου εισοδήματος των εργαζομένων στο Δημόσιο.
Επιπλέον, προβλέπεται η χορήγηση ετήσιου οικονομικού κινήτρου για μόνιμους κατοίκους και νοικοκυριά που επιλέγουν να εγκατασταθούν στον Δήμο Μεγίστης, δηλαδή στο Καστελλόριζο, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις.
Στόχος της συγκεκριμένης παρέμβασης είναι η ενίσχυση της μόνιμης κατοίκησης σε μια απομακρυσμένη νησιωτική περιοχή και η αντιμετώπιση των ιδιαίτερων δημογραφικών και κοινωνικών συνθηκών.
Στο ίδιο νομοθετικό πλαίσιο περιλαμβάνεται και η χορήγηση voucher έως 3.000 ευρώ ανά εγκατάσταση σε επιχειρήσεις καυσίμων και ενέργειας, για την προμήθεια και εγκατάσταση νέων συστημάτων εισροών-εκροών.
Πρόκειται για συστήματα που συμβάλλουν στην παρακολούθηση των ποσοτήτων καυσίμων που εισέρχονται και εξέρχονται από τις εγκαταστάσεις, ενισχύοντας τους ελέγχους και τη διαφάνεια στην αγορά.
Τέλος, προβλέπονται ρυθμίσεις για τη χρηματοδότηση του προγράμματος προσχολικής εκπαίδευσης και δημιουργικής απασχόλησης παιδιών, καθώς και ατόμων με αναπηρία, για την περίοδο 2026-2027.
Νέος επενδυτικός λογαριασμός για ανηλίκους με κρατική συμμετοχή
Μία από τις νέες παρεμβάσεις του νομοσχεδίου αφορά τη δημιουργία Ατομικού Επενδυτικού Λογαριασμού Ανηλίκων, μέσω του οποίου επιχειρείται να δοθεί η δυνατότητα δημιουργίας αποταμιευτικού κεφαλαίου για τα παιδιά από πολύ μικρή ηλικία.
Σύμφωνα με τις προβλέψεις, ο λογαριασμός θα μπορεί να ανοίγει για παιδιά που δεν έχουν συμπληρώσει το δεύτερο έτος της ηλικίας τους. Το βασικό χαρακτηριστικό του είναι η συμμετοχή του Δημοσίου στη συγκέντρωση του κεφαλαίου, καθώς για κάθε επιλέξιμη καταβολή θα προστίθεται κρατική συνεισφορά ίση με το 100% του ποσού που καταβάλλεται.
Η κρατική ενίσχυση θα φτάνει έως τα 1.200 ευρώ ετησίως, ενώ το ανώτατο όριο προβλέπεται να αυξάνεται κατά 10% ανά πενταετία.
Τα χρήματα που συγκεντρώνονται θα επενδύονται σε επιλέξιμα χρηματοπιστωτικά προϊόντα, με το νομοσχέδιο να προβλέπει κεφαλαιακή προστασία για τις επιλέξιμες εισφορές και την αντίστοιχη κρατική συμμετοχή, υπό τους όρους που θα καθορίζονται από το θεσμικό πλαίσιο.
Βασικός περιορισμός είναι ότι τα χρήματα δεν θα μπορούν, κατά κανόνα, να αναληφθούν πριν από τη συμπλήρωση του 18ου έτους της ηλικίας του δικαιούχου.
Παράλληλα, οι καταβολές θα απαλλάσσονται από τον φόρο δωρεών και γονικών παροχών, ενώ προβλέπονται φορολογικές απαλλαγές και για τις επενδυτικές αποδόσεις.
Με αυτόν τον τρόπο δημιουργείται ένα νέο πλαίσιο μακροχρόνιας αποταμίευσης, στο οποίο η οικογένεια θα μπορεί να συνεισφέρει οικονομικά για το μέλλον του παιδιού, με παράλληλη συμμετοχή του κράτους.
Διορθώσεις στο Ε9 χωρίς πρόσθετους φόρους, τόκους και πρόστιμα
Μια ακόμη σημαντική ρύθμιση αφορά τους ιδιοκτήτες ακινήτων και τη δυνατότητα διόρθωσης παλαιότερων δηλώσεων Ε9 χωρίς τις πρόσθετες οικονομικές επιβαρύνσεις που θα προέκυπταν κανονικά.
Ειδικότερα, προβλέπεται η δυνατότητα υποβολής τροποποιητικών δηλώσεων στοιχείων ακινήτων για τα έτη από το 2014 έως και το 2026, χωρίς να επιβάλλονται ο πρόσθετος φόρος κάθε έτους, οι τόκοι και τα πρόστιμα που θα προέκυπταν από τις διορθώσεις.
Η συγκεκριμένη δυνατότητα συνδέεται με τη δημιουργία και τη λειτουργία του Μητρώου Ιδιοκτησίας και Διαχείρισης Ακινήτων (Μ.Ι.Δ.Α.), το οποίο αποσκοπεί στην καλύτερη καταγραφή και διασταύρωση των στοιχείων της ακίνητης περιουσίας.
Η προθεσμία για την υποβολή των διορθωτικών δηλώσεων θα είναι έως το τέλος του τέταρτου μήνα από την έναρξη της παραγωγικής λειτουργίας του Μητρώου, ενώ προβλέπεται δυνατότητα παράτασης.
Με τη συγκεκριμένη παρέμβαση δίνεται στους ιδιοκτήτες η ευκαιρία να διορθώσουν λάθη ή παραλείψεις προηγούμενων ετών στις δηλώσεις ακινήτων τους, χωρίς να επιβαρυνθούν με αναδρομικές φορολογικές επιβαρύνσεις, τόκους και πρόστιμα.
Ένα ευρύ πακέτο φορολογικών και οικονομικών παρεμβάσεων
Το νέο νομοσχέδιο συγκεντρώνει ένα ευρύ σύνολο παρεμβάσεων που καλύπτουν διαφορετικές πτυχές της οικονομικής και κοινωνικής ζωής. Από τη μείωση της φορολογίας για κατ’ επάγγελμα αγρότες και πολύτεκνες οικογένειες έως τις αλλαγές στο τεκμαρτό εισόδημα των επαγγελματιών, τις ελαφρύνσεις στην ακίνητη περιουσία και τις νέες κοινωνικές παροχές, οι ρυθμίσεις επιχειρούν να ενισχύσουν το διαθέσιμο εισόδημα και να δημιουργήσουν κίνητρα για αποταμίευση και επενδύσεις.
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στην περιφέρεια, μέσα από τις φορολογικές ελαφρύνσεις για επαγγελματίες και κατοίκους μικρών οικισμών, αλλά και στην οικογένεια, με τις αυξημένες παροχές για τη γέννηση παιδιών και τη δημιουργία επενδυτικών λογαριασμών για ανηλίκους.
Η εφαρμογή των μέτρων θα γίνει σταδιακά, ανάλογα με τη διάταξη, ενώ το επόμενο στάδιο αφορά την κοινοβουλευτική επεξεργασία και ψήφιση του νομοσχεδίου, προκειμένου να καθοριστεί το τελικό πλαίσιο εφαρμογής των προβλέψεων.
Διαβάστε αναλυτικά ΕΔΩ το νομοσχέδιο και τα συνοδευτικά του έγγραφα όπως έχουν αναρτηθεί στην ιστοσελίδα της Βουλής.