Σήμα κινδύνου εκπέμπουν οι οργανώσεις PROFEL, TomatoEurope και AETMD για την ολοένα αυξανόμενη πίεση που δέχεται η ευρωπαϊκή βιομηχανία φρούτων, λαχανικών και μεταποίησης ντομάτας από τις εισαγωγές τρίτων χωρών. Όπως επισημαίνουν, όλο και περισσότερα προϊόντα εισέρχονται στην αγορά της ΕΕ υπό συνθήκες που δεν διασφαλίζουν θεμιτό ανταγωνισμό ούτε επαρκή προστασία της υγείας των καταναλωτών.
Σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, οι εισαγωγές που δεν υπόκεινται στους αυστηρούς ευρωπαϊκούς κανόνες για τα υπολείμματα φυτοφαρμάκων, την ασφάλεια τροφίμων, τα περιβαλλοντικά και εργασιακά πρότυπα, υπονομεύουν την ενιαία αγορά και θέτουν σε κίνδυνο την επισιτιστική ασφάλεια της Ευρώπης.
Την ίδια ώρα, οι Ευρωπαίοι παραγωγοί λειτουργούν υπό τα αυστηρότερα πρότυπα παγκοσμίως, καλύπτοντας ένα ευρύ φάσμα απαιτήσεων – από την ιχνηλασιμότητα και την ασφάλεια τροφίμων έως τα όρια φυτοφαρμάκων και την προστασία της εργασίας. Ωστόσο, όπως τονίζουν, βρίσκονται αντιμέτωποι με αθέμιτο ανταγωνισμό από προϊόντα τρίτων χωρών, τα οποία συχνά παράγονται με χαμηλότερο κόστος λόγω παράκαμψης των εν λόγω κανόνων. Η εξέλιξη αυτή απειλεί όχι μόνο τη βιωσιμότητα της ευρωπαϊκής εφοδιαστικής αλυσίδας τροφίμων, αλλά και τη στρατηγική αυτονομία της ΕΕ.
Τα πρόσφατα στοιχεία της Eurostat επιβεβαιώνουν την τάση. Οι εισαγωγές κατεψυγμένων φρούτων και λαχανικών από χώρες, όπως η Κίνα και η Αίγυπτος έχουν αυξηθεί κατακόρυφα τα τελευταία χρόνια, καταλαμβάνοντας πλέον σημαντικό μερίδιο της ευρωπαϊκής αγοράς. Πρόκειται, σύμφωνα με τις οργανώσεις, για μέρος ενός ευρύτερου φαινομένου ενίσχυσης των εισαγωγών από χώρες με λιγότερο αυστηρά κανονιστικά πλαίσια.
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλούν τα προϊόντα μεταποίησης ντομάτας από την Αίγυπτο, τα οποία –όπως σημειώνεται– αναδεικνύουν χρόνιες αδυναμίες στους ελέγχους εισαγωγών της ΕΕ. Επαναλαμβανόμενοι έλεγχοι στα σύνορα έχουν εντοπίσει σοβαρές παραβάσεις στα ανώτατα όρια υπολειμμάτων φυτοφαρμάκων, με πιθανές επιπτώσεις για την υγεία των καταναλωτών. Παράλληλα, εγείρονται ερωτήματα τόσο για τις γεωργικές πρακτικές όσο και για τις συνθήκες εργασίας, καθώς δεν ισχύουν οι ίδιοι κανόνες με την ΕΕ, ενώ η περιορισμένη διαφάνεια στην εφοδιαστική αλυσίδα εντείνει τις ανησυχίες.
Υπό το βάρος αυτών των εξελίξεων, οι οργανώσεις ζητούν από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να προχωρήσει άμεσα σε συγκεκριμένα μέτρα:
• Ενίσχυση των συνοριακών ελέγχων: Αυστηρότεροι και συστηματικοί έλεγχοι ώστε να διασφαλίζεται ότι όλες οι εισαγωγές συμμορφώνονται πλήρως με τα ευρωπαϊκά πρότυπα, ιδιαίτερα σε ό,τι αφορά τα υπολείμματα φυτοφαρμάκων. Πρόκειται για κρίσιμο μέτρο προστασίας καταναλωτών και παραγωγών από φαινόμενα περιβαλλοντικού και κοινωνικού ντάμπινγκ.
• Προώθηση βιώσιμων προϊόντων στις δημόσιες συμβάσεις: Οι πολιτικές προμηθειών του δημοσίου θα πρέπει να ευθυγραμμίζονται με τις ευρωπαϊκές στρατηγικές για τη γεωργία και τα τρόφιμα, δίνοντας προτεραιότητα σε προϊόντα που πληρούν υψηλά πρότυπα ποιότητας και βιωσιμότητας.
• Στήριξη της ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής παραγωγής: Στοχευμένα μέτρα για την ενίσχυση της καινοτομίας, τη μείωση του κόστους και την πρόσβαση σε νέες αγορές.
• Αμοιβαιότητα στις εμπορικές συμφωνίες: Ενσωμάτωση ουσιαστικών μηχανισμών στις συμφωνίες ελεύθερου εμπορίου, ώστε να διασφαλίζεται ότι τα προϊόντα τρίτων χωρών τηρούν αντίστοιχα πρότυπα παραγωγής με εκείνα της ΕΕ.