Η ακραία ζέστη εξελίσσεται σε έναν από τους σοβαρότερους κινδύνους για τα παγκόσμια αγροδιατροφικά συστήματα, θέτοντας σε κίνδυνο τα μέσα διαβίωσης και την επισιτιστική ασφάλεια περισσότερων από ένα δισεκατομμύριο ανθρώπων, σύμφωνα με νέα κοινή έκθεση του Οργανισμού Τροφίμων και Γεωργίας του ΟΗΕ (FAO) και του Παγκόσμιου Μετεωρολογικού Οργανισμού (WMO).
Όπως επισημαίνεται, τα κύματα καύσωνα εμφανίζονται πλέον συχνότερα, διαρκούν περισσότερο και έχουν μεγαλύτερη ένταση, με αποτέλεσμα να προκαλούν σοβαρές επιπτώσεις σε καλλιέργειες, κτηνοτροφικές μονάδες, αλιευτικά αποθέματα και δασικά οικοσυστήματα.
Οι δύο οργανισμοί προειδοποιούν ότι η κλιματική κρίση δεν αποτελεί πλέον μελλοντικό σενάριο, αλλά μια πραγματικότητα, που επηρεάζει ήδη την παραγωγή τροφίμων σε παγκόσμιο επίπεδο. «Η ακραία ζέστη αλλάζει πλήρως τους κα νόνες για το τι μπορούν να καλλιεργήσουν οι αγρότες και πότε. Σε ορισμένες περιπτώσεις καθορίζει ακόμη και αν μπορούν να εργαστούν», δήλωσε χαρακτηριστικά ο επικεφαλής του γραφείου κλιματικής αλλαγής του FAO, Kaveh Zahedi, υπογραμμίζοντας το εύ ρος της πρόκλησης για τον πρωτογενή τομέα.
Υπερθέρμανση
Σύμφωνα με την έκθεση, η υπερθέρμανση του πλανήτη επιταχύνεται, με το 2025 να καταγράφεται μεταξύ των τριών θερμότερων ετών που έχουν καταγραφεί ιστορικά. Η εξέλιξη αυτή οδηγεί σε εντονότερα και πιο συχνά ακραία καιρικά φαινόμενα, όπως παρατεταμένες ξηρασίες, πυρκαγιές και προσβολές από επιβλαβείς οργανισμούς. Η ακραία θερμοκρασία λειτουργεί ως «πολλαπλασιαστής κινδύνου», ενισχύοντας ήδη υπάρχουσες πιέσεις στα οικοσυστήματα. Όταν η θερμοκρασία ξεπερνά κρίσιμα όρια, περίπου πάνω από τους 30 βαθμούς Κελσίου, οι αποδόσεις βασικών καλλιεργειών όπως το καλαμπόκι, το ρύζι, η σόγια και το σιτάρι μειώνονται αισθητά. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί το Μαρόκο, όπου, όπως αναφέρεται, έξι χρόνια ξηρασίας είχαν ως αποτέλεσμα τη μείωση άνω του 40% στην παραγωγή δημητριακών, αλλά και τη σχεδόν ολοκληρωτική καταστροφή ελαιόδεντρων και εσπεριδοειδών.
Ωκεανοί
Αντίστοιχα, η κατάσταση στους ωκεανούς επιδεινώνεται, με τις θαλάσσιες θερμικές καταιγίδες να γίνονται συχνότερες και να μειώνουν τα επίπεδα οξυγόνου στο νερό, απειλώ ντας τα αποθέματα ψαριών. Το 2024, το 91% των ωκεανών του πλανήτη επηρεάστηκε από τουλάχιστον ένα τέτοιο φαινόμενο. Η έκθεση τονίζει ότι όσο αυξάνεται η μέση θερμοκρασία, οι κίνδυνοι πολλαπλασιάζονται: Με αύξηση κατά 2 βαθμούς Κελσίου, η ένταση των ακραίων θερμικών φαινομένων αναμένεται να διπλασιαστεί, ενώ με αύξηση 3 βαθμών να τετραπλασιαστεί, σε σύγκριση με τα επίπεδα του 1,5 βαθμού. Παράλληλα, εκτιμάται ότι κάθε αύξηση κατά 1 βαθμό Κελσίου μειώνει τις αποδόσεις των τεσσάρων βασικών καλλιεργειών παγκοσμίως κατά περίπου 6%. FAO και WMO υπογραμμίζουν ότι αποσπασματικές λύσεις δεν επαρκούν και ζητούν ενίσχυση των συστημάτων έγκαιρης προειδοποίησης και καλύτερη πρόσβαση των παραγωγών σε μετεωρολογικά δεδομένα, ώστε να προσαρμόζουν τον προγραμματισμό τους. Ωστόσο, όπως τονίζεται, η προσαρμογή από μόνη της δεν αρκεί, καθώς απαιτείται συντονισμένη διεθνής δράση για τον περιορισμό της κλιματικής αλλαγής και την αποτροπή ακόμη πιο σοβαρών επιπτώσεων στο μέλλον.