Το Συμβούλιο ενέκρινε τη μερική διαπραγματευτική του θέση σχετικά με τον κανονισμό που θεσπίζει το πλαίσιο της Kοινής Γεωργικής Πολιτικής (ΚΓΠ) μετά το 2027. Το σχέδιο κανονισμού για την ΚΓΠ αποτελεί μέρος των διαπραγματεύσεων για τον επόμενο μακροπρόθεσμο προϋπολογισμό της ΕΕ, το πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο (ΠΔΠ).
Η μελλοντική ΚΓΠ στοχεύει να παρέχει στους αγρότες την υποστήριξη που χρειάζονται για να διατηρήσουν την παραγωγή τροφίμων, να ενισχύσουν την ανθεκτικότητα και την ανταγωνιστικότητα του γεωργικού τομέα της ΕΕ και να ανταποκριθούν στις μελλοντικές προκλήσεις.
Με ένα απλούστερο και πιο εξορθολογισμένο πλαίσιο, επιδιώκει να καταστήσει την υποστήριξη πιο στοχευμένη και αποτελεσματική, παρέχοντας παράλληλα στα κράτη μέλη την ευελιξία και τα εργαλεία που χρειάζονται για να αντιμετωπίσουν τις συγκεκριμένες ανάγκες των αγροτών τους. Η ΚΓΠ μετά το 2027 θα συνεχίσει επίσης να συμβάλλει στην παροχή ασφαλών και οικονομικά προσιτών τροφίμων, στην προστασία του περιβάλλοντος και στη ζωτικότητα των αγροτικών περιοχών.
Η διαπραγματευτική θέση είναι «μερική», επειδή δεν καλύπτει οικονομικά και οριζόντια ζητήματα. Αυτά συζητούνται επί του παρόντος στο πλαίσιο των διαπραγματεύσεων για το συνολικό ΠΔΠ που καλύπτει την περίοδο 2028 έως 2034.
Κύρια στοιχεία
Σύμφωνα με το προτεινόμενο πλαίσιο για τον επόμενο μακροπρόθεσμο προϋπολογισμό της ΕΕ, τα υπάρχοντα κονδύλια της ΕΕ, συμπεριλαμβανομένης της στήριξης για την ΚΓΠ, θα συγκεντρωθούν στο πλαίσιο ενός νέου εθνικού και περιφερειακού σχεδίου εταιρικής σχέσης (ΕΠΣΕ). Βάσει του μελλοντικού ΕΠΣΕ, κάθε κράτος μέλος θα καταρτίσει ένα ενιαίο ολοκληρωμένο σχέδιο που θα αντικαταστήσει τα ισχύοντα ξεχωριστά σχέδια και προγράμματα για τη συνοχή, τη γεωργία, την αλιεία, τη μετανάστευση και την ασφάλεια και το ταμείο για το κοινωνικό κλίμα.
H ΚΓΠ θα απομακρυνθεί από την τρέχουσα δομή των δύο πυλώνων (η οποία αποτελείται από το Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Εγγυήσεων και το Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Αγροτικής Ανάπτυξης), συγχωνεύοντας αυτά τα δύο ταμεία σε μία δομή, διατηρώντας παράλληλα τα εργαλεία και τις παρεμβάσεις που χαρακτηρίζουν την ΚΓΠ.
Η χρηματοδότηση των μέτρων που περιλαμβάνονται στην ΚΓΠ θα διέπεται ως επί το πλείστον από τον κανονισμό για το Εθνικό Πρόγραμμα Μεταρρύθμισης (ΕΠΜΠ). Συνεπώς, ορισμένες διατάξεις που σχετίζονται με τη μεταρρύθμιση της ΚΓΠ έχουν ήδη συμφωνηθεί στη μερική θέση του Συμβουλίου σχετικά με τον κανονισμό για το Εθνικό Πρόγραμμα Μεταρρύθμισης.
Προκειμένου να διατηρηθεί ένα σταθερό επίπεδο στήριξης για τους αγρότες κατά την επόμενη προγραμματική περίοδο, η Επιτροπή πρότεινε την οριοθέτηση περίπου 300 δισεκατομμυρίων ευρώ για τη στήριξη του εισοδήματος της ΚΑΠ και τα μέτρα κρίσης. Περαιτέρω χρηματοδότηση θα είναι διαθέσιμη μέσω των εθνικών και περιφερειακών σχεδίων εταιρικής σχέσης για την ενίσχυση των μέτρων στήριξης του εισοδήματος, την καινοτομία και τις αγροτικές πρωτοβουλίες. Η πρόταση της Επιτροπής περιλαμβάνει επίσης ένα ενιαίο δίχτυ ασφαλείας για την υποστήριξη των αγροτών σε περίπτωση διαταραχών της αγοράς. Το τελικό ποσό που θα οριοθετηθεί για τη στήριξη των αγροτών πρόκειται να συμφωνηθεί στο πλαίσιο των διαπραγματεύσεων για το συνολικό ΠΔΠ.
Η θέση του Συμβουλίου σχετικά με τον κανονισμό για την ΚΓΠ μετά το 2027 διατηρεί την κεντρική ιδέα της πρότασης της Επιτροπής και στοχεύει στην ενίσχυση της ΚΓΠ και στην προσαρμογή της στο νέο πλαίσιο, εισάγοντας παράλληλα μια σειρά από αλλαγές.
Ένα κοινό πλαίσιο προσαρμοσμένο στις εθνικές και περιφερειακές ανάγκες
Η θέση του Συμβουλίου επιδιώκει να διατηρήσει ένα συνεκτικό και κοινό πλαίσιο της ΕΕ, παρέχοντας παράλληλα στα κράτη μέλη την απαραίτητη ευελιξία για να προσαρμόσουν τον τρόπο με τον οποίο υλοποιούν τους κοινούς στόχους της ΕΕ στις δικές τους εθνικές συνθήκες.
Αυτό περιλαμβάνει την εξισορρόπηση των υποχρεωτικών απαιτήσεων με προαιρετικά μέτρα, με στόχο την απλούστευση της εφαρμογής και την καλύτερη προσαρμογή της πολιτικής στις πραγματικότητες που επικρατούν στην πράξη.
Καλύτερα στοχευμένη υποστήριξη για ενεργούς αγρότες
Η μελλοντική ΚΓΠ στοχεύει να καταστήσει την εισοδηματική στήριξη πιο δίκαιη και αποτελεσματική, κατευθύνοντας τη χρηματοδότηση προς τους αγρότες που ασχολούνται ενεργά με την αγροτική παραγωγή.
Για τον σκοπό αυτό, το προτεινόμενο φθίνον καθεστώς στήριξης εισοδήματος βάσει έκτασης (DABIS) θα απλοποιήσει το ισχύον σύστημα πληρωμών, επιτρέποντας παράλληλα την καλύτερη στόχευση της στήριξης, αντανακλώντας τις συνθήκες των μεμονωμένων γεωργικών εκμεταλλεύσεων. Η προσέγγιση επιδιώκει να βελτιώσει την κατανομή της χρηματοδότησης, δίνοντας ιδιαίτερη προσοχή στους ενεργούς αγρότες (αγρότες που ασχολούνται με ένα ελάχιστο επίπεδο γεωργικής δραστηριότητας), τους νέους αγρότες και τους μικρούς αγρότες. Ένας μηχανισμός αναδιανομής έχει εισαχθεί από το Συμβούλιο ως επιλογή για τα κράτη μέλη στο πλαίσιο του DABIS, παρόμοιος με τη συμπληρωματική αναδιανεμητική στήριξη εισοδήματος για βιωσιμότητα (CRISS) στην τρέχουσα περίοδο προγραμματισμού της ΚΓΠ.
Οι κανόνες σχετικά με τη σταδιακή μείωση και το ανώτατο όριο του DABIS θα καθοριστούν σε μεταγενέστερο στάδιο, στο πλαίσιο των οριζόντιων συζητήσεων για το ΠΔΠ. Στο πλαίσιο αυτό, το Συμβούλιο αποφάσισε επίσης ότι ο ορισμός του ενεργού αγρότη, ένα σημαντικό στοιχείο για να διασφαλιστεί ότι η στήριξη φτάνει στους δικαιούχους για τους οποίους προορίζεται, θα είναι υποχρεωτικός για τα κράτη μέλη, παρέχοντάς τους παράλληλα την ευελιξία να προσαρμόσουν τον πραγματικό ορισμό στις δικές τους εθνικές συνθήκες.
Επενδύοντας στην επόμενη γενιά αγροτών
Η ανανέωση των γενεών είναι απαραίτητη για τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα και ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής γεωργίας . Η μελλοντική ΚΓΠ στοχεύει να καταστήσει τη γεωργία μια πιο ελκυστική και προσιτή σταδιοδρομία για τους νέους, βοηθώντας τους να ξεπεράσουν τα οικονομικά και διαρθρωτικά εμπόδια εισόδου στον τομέα.
Το Συμβούλιο συμφώνησε ότι τα κράτη μέλη θα πρέπει να παρέχουν υψηλότερο DABIS για τους νέους αγρότες και να τους παρέχουν υποστήριξη για την ίδρυση των επιχειρήσεών τους. Αυτό θα συμπληρωθεί με πρόσβαση σε γνώσεις, κατάρτιση και συμβουλές, καθώς και με μέτρα που καθιστούν τις αγροτικές περιοχές πιο ελκυστικούς τόπους για ζωή και εργασία.
Επιπλέον, τα κράτη μέλη θα πρέπει να θεσπίσουν μια στρατηγική για την ανανέωση των γενεών , καθώς και ένα πακέτο εκκίνησης για τους νέους αγρότες , που θα περιλαμβάνει μια σειρά δράσεων που αποσκοπούν στην υποστήριξη της επόμενης γενιάς αγροτών.
Διαχείριση της γεωργίας και περιβαλλοντική φιλοδοξία
Η θέση του Συμβουλίου στοχεύει να διασφαλίσει ότι η επόμενη ΚΓΠ θα συμβάλει αποτελεσματικά στους περιβαλλοντικούς και κλιματικούς στόχους, διατηρώντας παράλληλα βιώσιμες γεωργικές επιχειρήσεις.
Σε αυτό το πλαίσιο, το προτεινόμενο πλαίσιο διαχείρισης των γεωργικών εκμεταλλεύσεων θεσπίζει κοινές απαιτήσεις για τη λήψη στήριξης, παράλληλα με κίνητρα για τους αγρότες που υιοθετούν προστατευτικές πρακτικές που ωφελούν το περιβάλλον. Οι προστατευτικές πρακτικές αναφέρονται, για παράδειγμα, σε μέτρα που ωφελούν τη βιοποικιλότητα ή συμβάλλουν στην προστασία των υδάτινων ρευμάτων.
Η θέση του Συμβουλίου επιδιώκει να εξισορροπήσει ένα κοινό επίπεδο περιβαλλοντικής φιλοδοξίας με την ευελιξία που απαιτείται για να ληφθούν υπόψη τα διαφορετικά γεωργικά συστήματα και οι τοπικές συνθήκες.
Ενίσχυση της διαχείρισης κινδύνων και της υποστήριξης σε κρίσεις
Καθώς οι αγρότες αντιμετωπίζουν αυξανόμενη αβεβαιότητα από ακραία καιρικά φαινόμενα, ασθένειες ζώων και φυτών ή αστάθεια της αγοράς, το Συμβούλιο συμφώνησε να ενισχύσει την ικανότητα του τομέα να προβλέπει, να διαχειρίζεται και να ανακάμπτει από τέτοιους κινδύνους.
Για τον σκοπό αυτό, το πλαίσιο προβλέπει την υποστήριξη εργαλείων διαχείρισης κινδύνων, όπως η ασφαλιστική προστασία και η υποστήριξη επενδύσεων για τον μετριασμό της κλιματικής αλλαγής και την προσαρμογή σε αυτήν, και επιτρέπει στα κράτη μέλη να παρέχουν πληρωμές σε αγρότες που πλήττονται από φυσικές καταστροφές, δυσμενή κλιματικά φαινόμενα ή καταστροφικά συμβάντα, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που προκαλούνται από ασθένειες ζώων και φυτών.
Υποστήριξη των αγροτών μέσω υπηρεσιών ανακούφισης από τις γεωργικές εκμεταλλεύσεις
Η θέση του Συμβουλίου αναγνωρίζει επίσης τη σημασία των συνθηκών εργασίας των αγροτών και της ισορροπίας μεταξύ επαγγελματικής και προσωπικής ζωής.
Τα κράτη μέλη θα έχουν την επιλογή να δημιουργήσουν υπηρεσίες ανακούφισης από τις γεωργικές εκμεταλλεύσεις για να βοηθήσουν τους αγρότες να έχουν πρόσβαση σε αντικαταστάτες εργαζόμενους όταν είναι άρρωστοι ή χρειάζονται άδεια για τεκνοποίηση ή φροντίδα παιδιών.
Ενίσχυση αγροτικών περιοχών και κοινοτήτων
Το Συμβούλιο συμφώνησε επίσης να συνεχίσει να υποστηρίζει μια σειρά πρωτοβουλιών που αποσκοπούν στην ενίσχυση της ανάπτυξης των αγροτικών περιοχών, ιδίως των περιοχών που αντιμετωπίζουν συγκεκριμένα μειονεκτήματα. Αυτό θα συμβάλει στον στόχο της βελτίωσης της ελκυστικότητας και της ποιότητας ζωής στις αγροτικές περιοχές. Παραδείγματα θα μπορούσαν να περιλαμβάνουν την υποστήριξη έργων που αποσκοπούν στη διαφοροποίηση των γεωργικών δραστηριοτήτων, για παράδειγμα μέσω του αγροτουρισμού ή της καινοτομίας και της ψηφιοποίησης.