Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προχωρά σε ένα νέο βήμα αναθεώρησης της πολιτικής της για τα ύδατα, ξεκινώντας δημόσια πρόσκληση υποβολής στοιχείων σχετικά με τη στοχευμένη επικαιροποίηση της οδηγίας-πλαισίου για τα ύδατα (ΟΠΥ).
Η πρωτοβουλία, που ανακοινώθηκε στις 17 Μαρτίου, εντάσσεται σε μια ευρύτερη στρατηγική της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την ενίσχυση της κυκλικής χρήσης πόρων και τη διασφάλιση της πρόσβασης σε κρίσιμες πρώτες ύλες, χωρίς να τίθενται σε κίνδυνο τα υψηλά επίπεδα προστασίας του περιβάλλοντος και της ανθρώπινης υγείας.
Η διαβούλευση, η οποία θα διαρκέσει τέσσερις εβδομάδες και θα παραμείνει ανοικτή έως τις 14 Απριλίου, αποτελεί το πρώτο στάδιο της διαδικασίας που θα οδηγήσει σε πιθανές νομοθετικές προτάσεις. Μέσω της συλλογής στοιχείων από ενδιαφερόμενα μέρη με εμπειρία στην εφαρμογή της οδηγίας, η Επιτροπή επιδιώκει να εντοπίσει κανονιστικά εμπόδια και να προωθήσει απλούστευση του ισχύοντος πλαισίου, με στόχο τη διευκόλυνση επενδύσεων και έργων που σχετίζονται με την εξόρυξη, επεξεργασία και ανακύκλωση κρίσιμων πρώτων υλών.
Η πρωτοβουλία συνδέεται άμεσα με το σχέδιο δράσης RESourceEU, το οποίο αποσκοπεί στην ενίσχυση της στρατηγικής αυτονομίας της Ένωσης σε βασικούς βιομηχανικούς τομείς. Από την αυτοκινητοβιομηχανία και τους βιομηχανικούς κινητήρες έως την άμυνα, την αεροδιαστημική, τα μικροκυκλώματα τεχνητής νοημοσύνης και τα κέντρα δεδομένων, η επάρκεια πρώτων υλών θεωρείται κρίσιμη για την ανθεκτικότητα των ευρωπαϊκών αλυσίδων εφοδιασμού. Οι πρόσφατες γεωπολιτικές εντάσεις και η «οπλοποίηση» ορισμένων πρώτων υλών από ισχυρούς παράγοντες της αγοράς ανέδειξαν την ανάγκη επιτάχυνσης των προσπαθειών για τη μείωση εξαρτήσεων και την ενίσχυση της ασφάλειας εφοδιασμού.
Η προτεινόμενη αναθεώρηση της ευρωπαϊκής νομοθεσίας για τα ύδατα ενδέχεται να έχει σημαντικές επιπτώσεις για τον αγροτικό κόσμο και τη γεωργία. Από τη μία πλευρά, η πιθανή απλούστευση διαδικασιών και η ενίσχυση της κυκλικής διαχείρισης πόρων μπορεί να διευκολύνουν επενδύσεις σε υποδομές άρδευσης, επαναχρησιμοποίηση νερού και καινοτόμες τεχνολογίες εξοικονόμησης. Από την άλλη, η διατήρηση αυστηρών περιβαλλοντικών προτύπων ενδέχεται να απαιτήσει προσαρμογές στις καλλιεργητικές πρακτικές και πρόσθετο κόστος συμμόρφωσης. Συνολικά, η αναθεώρηση μπορεί να συμβάλει σε πιο βιώσιμη χρήση των υδάτινων πόρων στη γεωργία, αλλά και να επηρεάσει τον σχεδιασμό επενδύσεων και την ανταγωνιστικότητα των παραγωγών.
Στο πλαίσιο της διαβούλευσης, επιχειρήσεις, ιδίως εκείνες που δραστηριοποιούνται στην αλυσίδα αξίας κρίσιμων πρώτων υλών, καλούνται να υποβάλουν συγκεκριμένα στοιχεία που να αποδεικνύουν εάν και σε ποιο βαθμό οι διατάξεις της οδηγίας-πλαισίου για τα ύδατα λειτουργούν ως εμπόδιο για έργα στρατηγικής σημασίας. Παράλληλα, ζητούνται πληροφορίες σχετικά με τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις τέτοιων έργων, τα πιθανά μέτρα μετριασμού, καθώς και τις κοινωνικά υπεύθυνες πρακτικές προμήθειας και το σχετικό κόστος εφαρμογής τους.
Η συμμετοχή δεν περιορίζεται στον επιχειρηματικό κόσμο. Στη διαδικασία καλούνται επίσης να συνεισφέρουν οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών, εταιρείες διαχείρισης υδάτων, αρχές των κρατών-μελών και περιφερειακές διοικήσεις, συμπεριλαμβανομένων των φορέων που είναι υπεύθυνοι για την αδειοδότηση έργων ή την παρακολούθηση της συμμόρφωσης με την ισχύουσα νομοθεσία.
Η οδηγία-πλαίσιο για τα ύδατα, που ισχύει από το 2000, αποτελεί τον ακρογωνιαίο λίθο της ευρωπαϊκής πολιτικής για την προστασία και τη βελτίωση της ποιότητας των υδάτων. Θέτει ως στόχο την επίτευξη «καλής κατάστασης» για όλα τα επιφανειακά και υπόγεια ύδατα, με αρχική προθεσμία το 2015 και δυνατότητα παράτασης έως το 2027 υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις. Ο έλεγχος καταλληλότητας που πραγματοποιήθηκε το 2019 επιβεβαίωσε την προστιθέμενη αξία της κοινής ευρωπαϊκής δράσης στον τομέα.
Με τη νέα αυτή πρωτοβουλία, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επιδιώκει να διασφαλίσει ότι το υφιστάμενο πλαίσιο θα εξακολουθήσει να συμβάλλει στην ανθεκτικότητα των υδάτινων πόρων, ενώ παράλληλα θα υποστηρίζει τη βιώσιμη βιομηχανική ανάπτυξη και τη μετάβαση της Ευρώπης σε ένα πιο αυτάρκες και κυκλικό οικονομικό μοντέλο.