Η Ελλάδα είναι πρώτη δύναμη παγκόσμια στις εξαγωγές κομπόστας ροδάκινου, και οι 16 βιομηχανίες του κλάδου μεταποίησης, κυρίως ροδάκινου, μα και άλλων φρούτων (βερίκοκα, αχλάδια ), τζιράρουν κάθε χρόνο περί τα 600 εκατ. ευρώ. Μόνο που ο εξαγωγικός αυτός γίγαντας, ο οποίος ακόμη αντέχει στις πιέσεις από τον μεγάλο ανταγωνιστή του, την Κίνα, κινδυνεύει από τις νέες διατροφικές τάσεις, όπως και από τη μείωση της πρώτης ύλης, καθώς παίρνουν διαστάσεις οι εκριζώσεις συμπύρηνου ροδακίνου.
Η βιομηχανία αντέχει ακόμη, αλλά το μέλλον είναι δυσοίωνο, καθώς οι περισσότεροι αγρότες είναι άνω των 55 ετών, οι κλήροι στη χώρα μας είναι μικροί και δεν βρίσκονται «υποψήφιοι» για να γίνουν μεγαλοαγρότες, ενώ στη Νάουσα οι μισές από τις εκτάσεις που εκριζώθηκαν ροδακινιές μένουν ακαλλιέργητες.
Η βιομηχανία κονσέρβας, οι μεταποιητές φρούτων, είναι ένας από τους λίγους κλάδους στη χώρα μας που χειροκροτεί τη Συμφωνία ΕΕ – Mercosur, καθώς, όπως είπε ο κ. Κώστας Αποστόλου, πρόεδρος της Ένωσης Κονσερβοποιών Ελλάδος (ΕΚΕ), η ελληνική κονσέρβα φρούτων θα μπορέσει να ανοίξει ξανά μία μεγάλη αγορά, που είχε κλείσει για τη χώρα μας, λόγω των υψηλών δασμών, που φθάνουν έως και σήμερα το 35%, ενώ παράλληλα ποντάρει σε μία ακόμη σημαντικότατη συμφωνία, που θα ανοίξει για τους Έλληνες εξαγωγείς την τεράστια αγορά της Ινδίας.
Για την ελληνική κονσερβοποιϊα, που βλέπει να περιορίζεται ο μεγαλύτερος σε αξία πελάτης της, δηλαδή η αγορά των ΗΠΑ, η συμφωνία ΕΕ – Mercosur, αποτελεί θετική εξέλιξη, αφού από 1/5/2026 οι εισαγωγικοί δασμοί θα μειωθούν στο 30%, από 1/1/2027 στο 25% και κάθε έτος θα συνεχίσουν να μειώνονται κατά 5%.
«Σήμερα δεν υπάρχουμε στην Ινδία, καθώς οι δασμοί ξεπερνούν το 50%. Περιμένουμε να υπογραφεί η συμφωνία Ελλάδος – Ινδίας, που ανακοινώθηκε και η οποία προβλέπει μηδενισμό των δασμών για τους χυμούς και τις φρουτοσαλάτες, αλλά και για την κομπόστα ροδάκινου στην επόμενη πενταετία», πρόσθεσε ο κ. Αποστόλου , λέγοντας χαρακτηριστικά για τη σημαντική, σε αξία, αγορά των ΗΠΑ: «Δεν ξέρουμε τι μας ξημερώνει στην Αμερική, οι δασμοί ανεβοκατεβαίνουν σαν ασανσέρ, από 17% που ήταν το καλοκαίρι, ανέβηκαν στο 27%».
Στο πλαίσιο της Frescon 2026, τα Φρουτονέα και ο εκδότης τους, Τάκης Ορφανός, διοργάνωσαν μία εξαιρετικά ενδιαφέρουσα συζήτηση για το βιομηχανικό ροδάκινο, στην οποία συμμετείχαν ο πρόεδρος της ΕΚΕ, Κώστας Αποστόλου, και ο πρόεδρος του Α.Σ. Κουλούρας Ημαθίας «Νέος Απόλλων», Γιώργος Νεστορόπουλος.
Η βιομηχανία του ροδάκινου
Το βιομηχανικό ροδάκινο δίνει δύο κύρια προϊόντα, και τα δύο εξαγώγιμα, κονσέρβα και χυμό. Οι βιομηχανίες του κλάδου είναι 16, οι 13 παράγουν κονσέρβες και χυμούς, κυρίως από ροδάκινο, αλλά και από συνοδά φρούτα, όπως βερίκοκο, αχλάδι, κεράσι (φρουτοσαλάτες), ενώ 3 παράγουν κατεψυγμένα προϊόντα.
Για πρώτη ύλη, η βιομηχανία βασίζεται κυρίως σε Ημαθία και Πέλλα, ενώ μικρότερες ποσότητες δίνουν Λάρισα και Φλώρινα. Με το συμπύρηνο ροδάκινο ασχολούνται περί τους 10.000 αγρότες. Τα τελευταία χρόνια η παραγωγή κομπόστας είναι ελλειμματική και διαμορφώνεται κοντά στα 11 εκατ. χαρτοκιβώτια, πέρυσι όμως ήταν έντονα ελλειμματική, αφού έπεσε στα 7,7 εκατ. χαρτοκιβώτια, οπότε δεν υπάρχουν αποθέματα που στο τέλος Ιουνίου να ασκήσουν πιέσεις στις τιμές παραγωγού.
Πρώτος και μεγάλος πελάτης της ελληνικής κονσερβοποιίας είναι η Ευρωπαϊκή Ένωση, που απορροφά περίπου το 35% των εξαγωγών. Στην Ε.Ε., οι πωλήσεις στην άλλοτε ηγέτιδα Γερμανία έχουν μειωθεί θεαματικά, από 50.000-60.000 τόνους, σε 30.000-35.000 τόνους. Η αγορά των ΗΠΑ, πολύ σημαντική σε αξία, απορροφά το 25% περίπου των εξαγωγών φρουτο-κονσέρβας, μερίδιο περίπου 10%-12% κατευθύνεται στη Λατινική Αμερική και το υπόλοιπο των πωλήσεων εξωτερικού πηγαίνει σε διάφορες άλλες χώρες.
Η χώρα μας εξάγει ετησίως περί τις 240.000-250.000 τόνους κονσέρβας ροδάκινου, οπότε μπορεί και στέκεται στον διεθνή ανταγωνισμό και σε όρους ποσότητας, καθώς η πολύ μεγάλη κινεζική παραγωγή σε σημαντικό βαθμό απορροφάται στην εσωτερική αγορά. Να σημειωθεί ότι οι Κινέζοι δηλώνουν ότι τον χρόνο μεταποιούν περίπου 700.000 τόνους συμπύρηνου ροδάκινου (για πέρυσι δήλωσαν 470.000 tn) και εξάγουν 150.000 τόνους μεταποιημένου. Η Ελλάδα, για όλες τις μορφές παραγόμενων προϊόντων, μεταποιεί 400.000 τόνους συμπύρηνου ροδακίνου, με τους 200.000 τόνους να γίνονται κονσέρβα.
Δεν υπάρχει ζήτηση για χυμούς φρούτων
Τα αποθέματα κονσέρβας είναι διαχειρίσιμα, αλλά τα πράγματα είναι δύσκολα με τους χυμούς. Η ζήτηση για τον χυμό ροδακίνου, που απορροφά πάνω από 100.000 tn φρούτου, έχει μειωθεί σημαντικά, ένα παγκόσμιο φαινόμενο που αφορά όλους τους χυμούς (πορτοκαλιού, βερίκοκου, ανανά), με τη μείωση της αξίας να είναι θεαματική. Ο συμπυκνωμένος πουρές ροδάκινου των 30-32 brix, που πριν από δύο, δυόμισι χρόνια πωλείτο προς 1.700 ευρω, έχει πέσει σε τριψήφιο νούμερο, αλλά παρά τη μείωση της τιμής, δεν υπάρχει αγοραστικό ενδιαφέρον. Τα αποθέματα σε χυμούς δεν είναι διαχειρίσιμα, γι’ αυτό και φέτος οι βιομηχανίες δεν θα αγοράσουν ροδάκινα δεύτερης ποιότητας για χυμό και ό,τι παραχθεί θα είναι από τις απορρίψεις της πρώτης ποιότητας.
Όπως είπε ο κ. Αποστόλου, το μεγαλύτερο από τα πολλά προβλήματα που αντιμετωπίζει η βιομηχανία είναι η μείωση της ζήτησης, καθώς οι νέες διατροφικές τάσεις απομακρύνουν τον καταναλωτή από τα μεταποιημένα φρούτα, δαιμονοποιώντας την περιεκτικότητα των προϊόντων σε ζάχαρη.
Λόγω της μείωσης της ζήτησης, η κονσερβοποιΐα δεν αντιμετωπίζει ακόμη πρόβλημα με τις εκριζώσεις οπωρώνων. Να σημειωθεί ότι το 2024 καλλιεργήθηκαν 178.000 στρέμματα με συμπύρηνο, έναντι 190.000 το 2023, ενώ ακόμη δεν έχουν ανακοινωθεί οι εκτάσεις για το 2025, που δηλώθηκαν στο ΟΣΔΕ.
Κόστη ενέργειας, μεταφοράς και συσκευασίας
Η κονσερβοποιΐα επηρεάζεται από τις γεωπολιτικές εξελίξεις, με τον πόλεμο στο Ιράν να έχει ανεβάσει το ενεργειακό κόστος και πολύ περισσότερο το μεταφορικό. Επίσης, αναμένεται σημαντική αύξηση στο κόστος προμήθειας των συσκευασιών, καθώς η Ευρωπαϊκή Ένωση, θέλοντας να αμυνθεί στους υψηλούς δασμούς των ΗΠΑ, αποφάσισε, για να στηρίξει την ευρωπαϊκή χαλυβουργία, από 1ης Ιουλίου να διπλασιάσει τους τελωνειακούς δασμούς στις εισαγωγές από τρίτες χώρες, από 25%, σε 50%. Με την αύξηση αυτήν θα επηρεαστεί και ο λευκοσίδηρος, από τον οποίο γίνονται οι συσκευασίες των κονσερβών.
Οι αγρότες εγκαταλείπουν το συμπύρηνο
Την εικόνα που υπάρχει στον πρωτογενή έδωσε ο πρόεδρος του Α.Σ. «Νέος Απόλλων», Γιώργος Νεστορόπουλος. Ο συγκεκριμένος συνεταιρισμός, με εγκαταστάσεις στην Κουλούρα Ημαθίας, έχει 320 παραγωγούς-μέλη, που καλλιεργούν 10.000 στρέμματα, από τα οποία τα 5.000 στρέμματα με ποικιλίες βιομηχανικού ροδάκινου.
Τα προβλήματα στον χώρο της ροδακινοπαραγωγής είναι πολλά. Ο γερασμένος πληθυσμός των αγροτών, η συρρίκνωση του αριθμού των αγροτών, η έλλειψη εργατικών χεριών, το αυξημένο κόστος παραγωγής, οι τιμές παραγωγού που είναι χαμηλότερες των προσδοκόμενων και, οι ασθένειες, εξαιτίας των οποίων παραμορφώνονται οι καρποί, τόσο στο συμπύρηνο όσο και στο επιτραπέζιο ροδάκινο.
«Από την καρπόδεση, στις επιτραπέζιες ποικιλίες, κρίνουμε ότι θα έχουμε παραγωγή από άποψης ποσότητας, αλλά ακόμη δεν μπορούμε να ξέρουμε για την ποιότητα, παρ’ ότι οι παραγωγοί ακολουθούν τις οδηγίες των γεωπόνων», είπε ο κ. Νεστορόπουλος, ο οποίος έθιξε το μεγαλύτερο ίσως πρόβλημα για τον πρωτογενή, την εγκατάλειψη της υπαίθρου.
«Σήμερα ζούμε την κορύφωση ενός φαινομένου των τελευταίων αρκετών δεκαετιών. Στο δικό μας Συνεταιρισμό δεν υπάρχει ούτε ένα άτομο κάτω των 35 ετών. Περίπου 10-15 παραγωγοί είναι μεταξύ 40-55 ετών και όλοι οι υπόλοιποι άνω των 55. Οι μεγάλοι σε ηλικία είναι πλέον κουρασμένοι και δεν αποφασίζουν αλλαγές, ενώ οι περισσότεροι νέοι δεν μένουν στη γεωργία», είπε ο κ. Νεστορόπουλος.
Ειδικά στο συμπύρηνο, οι εκριζώσεις συνεχίζονται, ενώ στις εκτάσεις που απελευθερώνονται φυτεύονται βερικοκιές, κερασιές, ακτινιδιές. Όσοι έχουν μεγάλα κτήματα, καλά αρδευόμενα, προτιμούν να βάλουν εκτατικές, ενιαύσιες καλλιέργειες. Μάλιστα, σύμφωνα με πληροφορίες που μετέφερε ο κ. Νεστορόπουλος, οι μισές από τις εκτάσεις στη Νάουσα, που είχαν ροδακινιές συμπύρηνες, αλλά εκριζώθηκαν, μένουν ακαλλιέργητες.
«Στην Κουλούρα η κατάσταση είναι καλύτερη, γιατί βοηθάει και ο Συνεταιρισμός, αλλά στην ερχόμενη δεκαετία δεν θα υπάρχουν χέρια να καλλιεργήσουν τη γη. Πιστεύω ότι η κατάσταση είναι πλέον μη αναστρέψιμη», υποστήριξε ο κ. Νεστορόπουλος.
Οι προτάσεις του κλάδου
Η κατάσταση μπορεί να αντιμετωπισθεί αν η καλλιέργεια ακολουθήσει άλλα μοντέλα και όχι των μικρών οικογενειακών κλήρων.
«Εάν ένας παραγωγός καλλιεργεί 2.000 στρέμματα με βιομηχανικό ροδάκινο, με τον κατάλληλο μηχανικό εξοπλισμό μπορεί να έχει κέρδος ακόμη και με χαμηλότερες τιμές. Χρειαζόμαστε μεγαλοαγρότες ή σχήματα μεγάλα στον πρωτογενή», υποστήριξε ο κ. Νεστορόπουλος.
Ο κ. Αποστόλου έχει την ίδια άποψη και υποστήριξε επίμονα την ανάγκη αναβίωσης των συνεταιρισμών. «Θέλουμε συνεργασία με υγιείς, σύγχρονους συνεταιρισμούς και οι τιμές να βγαίνουν από τη διαπραγμάτευση, όπως γινόταν παλαιότερα, μέχρι το 2006, όταν οι παραγωγοί ήταν συνασπισμένοι στην Ένωση Ομάδων Παραγωγών. Η ΕΚΕ θέλει στρατηγική συνεργασία με τους παραγωγούς, μέσα από ομάδες παραγωγών και συνεταιρισμούς.
Όσο για τη μείωση των καλλιεργούμενων εκτάσεων, το πρόβλημα μπορεί να αντιμετωπισθεί, όπως συνέβη στην Αργεντινή, όπου η παραγωγή δεν μειώθηκε, παρά τον υποδιπλασιασμό των εκτάσεων, επειδή η καλλιέργεια οργανώθηκε σε μεγάλα κτήματα».
Ένα θέμα που ακόμη σχολιάστηκε είναι η καθυστέρηση, επί χρόνια, της χορήγησης έγκρισης από το ΥΠΑΑΤ, για τη σύσταση της Διεπαγγελματικής Ροδακίνου (συμπύρηνου και επιτραπέζιου), παρ’ ότι μεγάλο μέρος του κλάδου εκπροσωπείται, με τη συμμετοχή στον υπό σύσταση φορέα, τόσο της ΕΚΕ όσο και της ΕΘΕΑΣ.