Ο συνεργάτης της LEADER FARMER HELLAS και τέως Προϊστάμενος Εθνικού Κέντρου Ταξινόμησης Βάμβακος, κ. Νταραουσέ Μοχάμεντ, καταγράφει τις συνέπειες του σημερινού μοντέλου παραγωγής βάμβακος, τις απαιτούμενες ενέργειες για τη μείωση κόστους και τη βελτίωση της καλλιέργειας, καθώς και τις απαιτούμενες ενέργειες για την καλύτερη οργάνωση και στήριξη του προϊόντος.
ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΤΟΥ ΣΗΜΕΡΙΝΟΥ ΜΟΝΤΕΛΟΥ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ
Το σημερινό μοντέλο παραγωγής χαρακτηρίζεται από έλλειψη συνεργατισμού, παράγουμε μεμονωμένα χωρίς συλλογικά σχήματα, σε συνδυασμό με το μικρό κλήρο. Έτσι, δημιουργούνται οι παρακάτω αρνητικές συνέπειες :
Δεν μπορούμε να παράγουμε τυποποιημένο προϊόν σε μετρήσιμη ποσότητα για την αγορά.
Δεν μπορούμε να μειώσουμε το κόστος, με διαχείριση της καλλιέργειας, πάνω από μια οροφή.
Δεν διαθέτουμε δύναμη διαπραγμάτευσης σε αγορά και πώληση.
Δεν μπορεί να γίνει αποτελεσματική τεχνική υποστήριξη και εκπαίδευση σε ατομικό επίπεδο.
Δεν μπορούμε να αξιοποιήσουμε τη τεχνολογία στη διαχείριση της καλλιέργειας με χαμηλό κόστος.
Δεν μπορούμε να προμηθευτούμε τον απαιτούμενο εξοπλισμό για αλλαγή συστημάτων καλλιέργειας (μειωμένων εισροών π.χ. Strip tillage), με χαμηλό κόστος για τον παραγωγό (κοινή χρήση εξοπλισμού από τα μέλη της Οργάνωσης).
Δεν μπορούμε να στηρίξουμε τη βιωσιμότητα των μικρών εκμεταλλεύσεων.
Δεν μπορούμε να αξιοποιήσουμε ευκαιρίες όπως τα ΠΑΑ, ερευνητικά προγράμματα ή αγορές
Συνεπώς ο κοινός παρονομαστής όλων των αδυναμιών είναι ότι “παράγουμε μεμονωμένα χωρίς συλλογικά σχήματα”. Συμπέρασμα: Κάθε προσπάθεια για στήριξη της καλλιέργειας χωρίς συλλογικά σχήματα παραγωγής θα είναι ελλειμματική.
ΑΠΑΙΤΟΥΜΕΝΕΣ ΕΝΕΡΓΕΙΕΣ ΓΙΑ ΜΕΙΩΣΗ ΚΟΣΤΟΥΣ ΚΑΙ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ-ΤΥΠΟΠΟΙΗΣΗΣ
Α) Η μείωση του κόστους παραγωγής μπορεί να γίνει με:
- Δημιουργία συλλογικών σχημάτων παραγωγής.
- Εισαγωγή και υιοθέτηση της νέας ψηφιακής τεχνολογίας στη διαχείριση της καλλιέργειας (άρδευση-λίπανση-φυτοπροστασία)
- Εισαγωγή νέων συστημάτων καλλιέργειας όπως το Strip-tillage, σε συνδυασμό με χρήση βιοτεχνολογικών προϊόντων αναγεννητικής γεωργίας, για βελτίωση ποιότητας του εδάφους (αύξηση παραγωγής), μείωση εισροών (όπως χημικών) και κόστους παραγωγής, αλλά και των εκπομπών του CO2 4. Στόχευση στην οικονομική και όχι στη μέγιστη παραγωγή κατά τη διαχείριση της καλλιέργειας (άρδευση, λίπανση, φυτοπροστασία). Β) Η βελτίωση της τυποποίησης και της ποιότητας μπορεί να γίνει με:
- Δημιουργία συλλογικών σχημάτων με έκταση 3000-5000 στρεμμάτων ή περισσότερο, με χρήση μίας ποικιλίας ή ομάδας ποικιλιών που έχουν όμοια ποιοτικά χαρακτηριστικά και δεν αλλοιώνουν την ταυτότητα του προϊόντος ποιοτικά.
- Εφαρμογή συστήματος ελεγχόμενης καλλιέργειας, όπως αυτό της σποροπαραγωγής, που είναι γνωστό στους παραγωγούς και εύκολο στην εφαρμογή και έχει δώσει πολύ καλά αποτελέσματα για το κυτίο χρώματος (πρόγραμμα ποικιλιών ΔΟΒ), όμως πρέπει δοθεί κίνητρο (τιμή).
- Παράδοση ή αποθήκευση του σύσπορου σε υγρασία έως 12%, διαφορετικά πρέπει να εκκοκκιστεί άμεσα για να μη αλλοιωθεί το κυτίο χρώματος. 4. Δημιουργία απλού συστήματος αντιστοιχίας τιμής και ποιότητας, τουλάχιστο για την υγρασία και τις ξένες ύλες. 5. Ταξινόμηση των δεμάτων με αξιοπιστία σε πιστοποιημένο εργαστήριο με ISO, όπως γίνεται στις υπόλοιπες χώρες.
Η ποιότητα δεν μπορεί να παραχθεί χωρίς κίνητρα (τιμή)
ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΟΥ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΥ ΜΕ ΤΗ ΒΡΑΖΙΛΙΑ
Η συμφωνία Mercosur (μείωση δασμών μεταξύ ΕΕ και χωρών Λατινικής Αμερικής), δεν αναμένεται να επηρεάσει σημαντικά το βαμβάκι, διότι η ευρωπαϊκή αγορά για το ελληνικό βαμβάκι είναι μικρή. Όμως η είσοδος της Βραζιλίας, τα τελευταία 5 χρόνια, στις κύριες αγορές του ελληνικού βαμβακιού έχει δημιουργήσει σοβαρό πρόβλημα στην προώθηση του προϊόντος στις κύριες αγορές.
Η Ελλάδα σε σχέση με τη Βραζιλία έχει τρία πλεονεκτήματα:
α) Γεωγραφική θέση (μικρές αποστάσεις από τις κύριες αγορές και μικρός χρόνος παράδοσης).
β) Παράγουμε μη γενετικά τροποποιημένο βαμβάκι, ίσως είμαστε μοναδική χώρα.
γ) Το ελληνικό βαμβάκι έχει αποκτήσει σήμα ποιότητας και πιστοποίησης EUCOTTON ως μη γενετικά τροποποιημένο (non-GMO). H αντιμετώπιση του ανταγωνισμού με τη Βραζιλία μπορεί να γίνει με:
α) Μείωση του κόστους παραγωγής, όπως αναφέρθηκε προηγουμένως .
β) Παραγωγή τυποποιημένου προϊόντος και βελτίωση του κυτίου χρώματος, όπως αναφέρθηκε προηγουμένως. γ) Αξιοποίηση των παραπάνω πλεονεκτημάτων με το κατάλληλο marketing.
Για τη στήριξη του προϊόντος στις παρούσες συνθήκες (χαμηλές τιμές χρηματιστηρίου, υψηλό κόστος, Βραζιλία, μείωση ζήτησης σε φυσικές ίνες) απαιτείται Εθνική Στρατηγικής, όπως κάνουν οι άλλες χώρες.
Παράδειγμα η Ελλάδα μπορεί να διαπραγματευτεί με την ΕΕ για μείωση του πλαφόν σε 2 εκατομμύρια ή 1,5 εκατομμύρια στρέμματα (όπως είχε κάνει η Ισπανία) για αύξηση της ενίσχυσης σε 94€ ή 120€ αντίστοιχα.
Η ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΑΓΟΡΩΝ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΒΑΜΒΑΚΙΟΥ
Στη δεκαετία του 80 μέχρι το 2000, το Ελληνικό βαμβάκι ήταν περιζήτητο, λόγω της καλής ποιότητας και της τυποποίησης (λευκός χρυσός). Έτσι, ορισμένες φορές είχε καλύτερη τιμή από το αμερικάνικο βαμβάκι (2 cents/Λίμπρα πιο ακριβό).
Οι κύριες αγορές του ελληνικού βαμβακιού τότε, ήταν η Ευρώπη με την αναπτυγμένη κλωστοϋφαντουργία.
Μετά από το 2002 συνέβησαν τρία αρνητικά γεγονότα για το ελληνικό βαμβάκι:
α) απώλεια των ευρωπαϊκών αγορών, με τη μετακόμιση της ευρωπαϊκής κλωστοϋφαντουργίας σε ασιατικές χώρες. Έτσι, χάθηκε η υποστήριξή του από την ΕΕ (μείωση των ενισχύσεων).
β) κατάργηση του Οργανισμού Βάμβακος που έκανε έλεγχο για την ποιότητα, γιατί ήταν υποχρεωτική η τήρηση κανόνων ταξινόμησης της ποιότητας.
γ) Η απελευθέρωση των αγορών οδήγησε στην εισαγωγή μεγάλου αριθμού ποικιλιών με άγνωστα ποιοτικά χαρακτηριστικά και χωρίς σχεδιασμό (από 5 ποικιλίες σε 120 ποικιλίες).
Μετά από τις παραπάνω αλλαγές, το ελληνικό βαμβάκι μπήκε σε μια νέα δύσκολη φάση προκλήσεων και απαιτήσεων για τη βιωσιμότητα και για προώθησή του στις αγορές (ποιότητα-τυποποίηση, ταυτότητα του προϊόντος, ανταγωνιστικότητα).
Με την απώλεια των ευρωπαϊκών αγορών, οι αγορές του ελληνικού βαμβακιού διαμορφώθηκαν ως εξής: Η Τουρκία γίνεται η κύρια αγορά (50%- 55%), Αίγυπτος (15-20%%). Ασιατικές χώρες περίπου 20%-25% (Μπαγκλαντές, Πακιστάν, Ινδονησία, Βιετνάμ), το υπόλοιπο εξάγεται σε Μαρόκο, Κίνα σε μικρές ποσότητες, και μικρές ποσότητες σε ευρωπαϊκές χώρες.
ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΒΑΜΒΑΚΙΟΥ
Η ποιότητα για την αγορά αποτελεί μια σημαντική παράμετρος για την καλύτερη τοποθέτηση του ελληνικού βαμβακιού.
Το βαμβάκι έχει πολλές και διαφορετικές χρήσεις (πλεκτά, υφαντά, μη υφαντά, ανάμειξη με συνθετικές ίνες, υλικό αντοχής κτλ.). Η ιεράρχηση της σημασίας των ποιοτικών χαρακτηριστικών, εξαρτάται από την τεχνολογία νηματοποίησης (συμβατική κλώση, ανοιχτή κλώση και -air jet-, νηματοποίηση με τριβή) και από το σκοπό της χρήσης.
Συνεπώς η ποιότητα δεν έχει συγκεκριμένη έννοια και οποία αλλάζει ανάλογη με τη μορφή χρήσης και αυτός που την ορίζει είναι ο χρήστης.
Εκείνο που δεν αλλάζει για την αγορά και έχει τη μεγαλύτερη σημασία είναι η τυποποίηση, (ταυτότητα) και είναι η σημαντικότερη παράμετρος για τα κλωστήρια. Για να αποκτήσει σημασία ένα τυποποιημένο προϊόν, πρέπει να παράγεται σε μετρήσιμη ποσότητα που να καλύπτει π.χ. ένα κλωστήριο όλη τη σεζόν. Συνεπώς, αυτό που έχει σημασία για την αγορά είναι να παράγουμε ένα συγκεκριμένο προϊόν που καλύπτει ποιοτικά και ποσοτικά τις ανάγκες ενός χρήστη.
Το ελληνικό βαμβάκι έχει καλά βασικά ποιοτικά χαρακτηριστικά (μήκος, αντοχή ινών, micronaire-λεπτότητα ινών). Όμως χάνει στην τυποποίηση και στην αναλογία του λευκού κυτίου χρώματος, που μειώνουν την αξία του. Τα δύο προβλήματα μπορούν να ξεπεραστούν με: δημιουργία οργανωμένων συλλογικών σχημάτων παραγωγής, συνεργαζόμενα με εκκοκκιστική επιχείρηση, για παραγωγή τυποποιημένου προϊόντος Λευκού Κυτίου χρώματος, σε μετρήσιμες ποσότητες για τις αγορές.
ΠΡΟΣΘΕΤΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΠΟΥ ΕΧΟΥΝ ΣΗΜΑΣΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΓΟΡΑ ΚΑΙ ΕΝΙΣΧΥΟΥΝ ΤΗΝ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΟΤΗΤΑ
Ένα ποιοτικό και ανταγωνιστικό προϊόν πρέπει να είναι απαλλαγμένο από τα παρακάτω:,
Contamination, μόλυνση από ανόργανες και οργανικές προσμίξεις που υποβαθμίζουν σοβαρά την ποιότητα όπως: λάδι, πλαστικά, χάρτινα, μεταλλικά και άλλα υλικά που δημιουργούν προβλήματα στην εκκόκκιση και στην κλώση και στο τελικό προϊόν (δημιουργείται στον αγρό και στα εκκοκκιστήριο).
Stickiness ένα άλλο πρόβλημα που αφορά τη μόλυνση από μελιτώματα (ελεύθερα ζάχαρα) που προέρχονται από έντομα, κυρίως αφίδες και αλευρώδη που μεταφέρονται στις ίνες, προκαλούν σοβαρά προβλήματα στη λειτουργία των εκκοκκιστηρίων, κυρίως των κλωστηρίων και στην ποιότητα του τελικού προϊόντος.
(Dust), αόρατη σκόνη που προκύπτει από τη χρήση stripper συλλεκτικής μηχανής, από επαφή του προϊόντος με το εδάφος, από την υπερβολική επεξεργασία του βαμβακιού (υπερβολικός καθαρισμός και υψηλές θερμοκρασίες) και από χρήση μη κατάλληλων σκευασμάτων για αποφύλλωση (π.χ. ζιζανιοκτόνα-καυστικές ουσίες).
Τα παραπάνω χαρακτηριστικά οδηγούν πολλές φορές στην απόρριψη του προϊόντος ή σε σημαντική μείωση της τιμής Τέλος, το ελληνικό βαμβάκι έχει καλά χαρακτηριστικά και χαμηλή μόλυνση, όμως υστερεί στο κυτίο χρώματος και στην τυποποίηση
ΑΠΑΙΤΟΥΜΕΝΕΣ ΕΝΕΡΓΕΙΕΣ ΓΙΑ ΚΑΛΥΤΕΡΗ ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΚΑΙ ΣΤΗΡΙΞΗ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ
Ο στόχος είναι η μείωση του κόστους παραγωγής και η επαναφορά της ποιότητας-τυποποίησης του ελληνικού βαμβακιού στη δεκαετία του 90, όταν το ελληνικό βαμβάκι είχε πολύ καλή φήμη στις αγορές. Η αφετηρία της διαμόρφωσης της νέας κατάστασης είναι τα οργανωμένα συλλογικά σχήματα παραγωγής που παρέχουν πολλές δυνατότητες στους παραγωγούς:
Μείωση κόστους παραγωγής.
Καλύτερη διαπραγματευτική δύναμη στην αγορά και πώληση.
Καλύτερη οργάνωση και στόχευση στην παραγωγή.
Παραγωγή μετρήσιμων ποσοτήτων ποιοτικού-τυποποιημένου προϊόντος με ταυτότητα, για καλύτερη τοποθέτησή του στις αγορές. Καλύτερες δυνατότητες στην εκπαίδευση, στην εφαρμογή πιλοτικών πειραμάτων για νέα προϊόντα και για νέα συστήματα καλλιέργειας. Καλύτερες ευκαιρίες να ενταχθούν σε προγράμματα του ΠΑΑ ή ερευνητικά προγράμματα για μεταφορά της έρευνας στην παραγωγή. Εισαγωγή και χρήση της νέας τεχνολογίας στη διαχείριση της καλλιέργειας, με χαμηλότερο κόστος.
Ένα συλλογικό σχήμα ή συνεταιρισμός για να αποδώσει τα παραπάνω πλεονεκτήματα θα πρέπει να είναι καλά οργανωμένο, τα μέλη του είναι ενωμένοι, να αφοσιωμένοι στους στόχους του συνεταιρισμού, να συμμετέχουν στις δραστηριότητες με πρωτοβουλίες, να έχουν συλλογική και όχι ατομική συνείδηση, γιατί ένας πρόεδρος και ΔΣ μόνο δεν μπορούν μόνοι τους να φέρουν τα αναμενόμενα.
Για καλύτερη οργάνωση της παραγωγής, μπορεί να δημιουργηθούν κοινοπραξίες Ομάδων ή Οργανώσεων βαμβακοπαραγωγών.
Για περισσότερες πληροφορίες, μπορείτε να επισκεφθείτε το περίπτερο της Leader Farmer Hellas, στην Agrotica, από τις 12-15 Μαρτίου, περίπτερο 9 – Όροφος, Stand 17.
