Η Ευρώπη κάνει ένα ακόμη βήμα προς τη δημιουργία μιας οργανωμένης και αξιόπιστης αγοράς απορροφήσεων άνθρακα, βάζοντας στο επίκεντρο τόσο τις τεχνολογικές λύσεις μόνιμης δέσμευσης όσο και την ανθρακοδεσμευτική γεωργία. Οι πρώτες «Ημέρες CRCF», που πραγματοποιήθηκαν στις Βρυξέλλες, συγκέντρωσαν περισσότερους από 500 εκπροσώπους από ολόκληρη την αλυσίδα αξίας: υπεύθυνους χάραξης πολιτικής, αγοραστές, φορείς ανάπτυξης έργων, συστήματα πιστοποίησης, χρηματοπιστωτικά ιδρύματα, ΜΚΟ, γεωργούς και δασοκόμους.
Η εκδήλωση σηματοδότησε τη μετάβαση του ευρωπαϊκού κανονισμού για τις απορροφήσεις άνθρακα και την ανθρακοδεσμευτική γεωργία, γνωστού ως CRCF, από το επίπεδο της πολιτικής διαμόρφωσης στο στάδιο της πρακτικής εφαρμογής. Σύμφωνα με το πλαίσιο που παρουσιάστηκε, τα συστήματα πιστοποίησης μπορούν πλέον να υποβάλουν αίτηση αναγνώρισης από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, γεγονός που θεωρείται καθοριστικό για την οικοδόμηση εμπιστοσύνης σε μια αγορά που βρίσκεται ακόμη στα πρώτα της βήματα.
Κεντρικό ρόλο σε αυτή τη διαδικασία αναμένεται να διαδραματίσει η Λέσχη Αγοραστών της ΕΕ. Πρόκειται για μια εθελοντική πλατφόρμα συντονισμού της αγοράς, η οποία αφορά τόσο τις μόνιμες απορροφήσεις άνθρακα όσο και την ανθρακοδεσμευτική γεωργία. Στόχος της είναι να κινητοποιήσει δημόσια και ιδιωτικά κεφάλαια, να ενισχύσει τη ζήτηση και να βοηθήσει τα έργα να περάσουν από την πιλοτική εφαρμογή στη μεγάλης κλίμακας ανάπτυξη.
Κατά την πρώτη ημέρα των εργασιών, το ενδιαφέρον επικεντρώθηκε στις μόνιμες απορροφήσεις άνθρακα. Μετά την έγκριση των πρώτων μεθοδολογιών CRCF για τεχνολογίες όπως η βιομάζα με δέσμευση και αποθήκευση άνθρακα, η άμεση δέσμευση άνθρακα από τον αέρα με αποθήκευση, καθώς και το βιοκάρβουνο, η συζήτηση στράφηκε στα επόμενα βήματα. Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στην αναγνώριση των συστημάτων πιστοποίησης, στη συγκέντρωση εταιρικής ζήτησης μέσω της Λέσχης Αγοραστών και στον συνδυασμό ιδιωτικών και δημόσιων πόρων.
Σύμφωνα με όσα συζητήθηκαν, πιθανές συμφωνίες αγοράς που θα μπορούσαν να ξεκλειδώσουν επενδυτικές αποφάσεις για έργα CRCF αναμένεται να ανακοινωθούν έως το τέλος του 2026. Παράλληλα, η αξιοποίηση ευρωπαϊκών χρηματοδοτικών εργαλείων, όπως το Ταμείο Καινοτομίας και το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Καινοτομίας, αλλά και οι εθνικές κρατικές ενισχύσεις, θεωρούνται κρίσιμες για την επιτάχυνση της αγοράς.
Η δεύτερη ημέρα ήταν αφιερωμένη στην ανθρακοδεσμευτική γεωργία, έναν τομέα με άμεσο ενδιαφέρον για τον ευρωπαϊκό αγροτικό και δασικό χώρο. Οι γεωργοί και οι δασοκόμοι αναγνωρίζονται ως βασικοί πρωταγωνιστές της μετάβασης, καθώς οι πρακτικές τους μπορούν να συμβάλουν στη δέσμευση άνθρακα, στη βελτίωση της ανθεκτικότητας των εδαφών και στη μείωση του περιβαλλοντικού αποτυπώματος της παραγωγής.
Οι πρώτες μεθοδολογίες για την ανθρακοδεσμευτική γεωργία, που καλύπτουν τα ανόργανα εδάφη, την επανύγρανση τυρφώνων και τη δάσωση, βρίσκονται στο τελικό στάδιο έγκρισης από την Επιτροπή. Η θέσπισή τους αναμένεται να προσφέρει ένα πιο σταθερό και τυποποιημένο πλαίσιο για δραστηριότητες που μέχρι σήμερα συχνά λειτουργούσαν με διαφορετικούς κανόνες και μεθόδους υπολογισμού.
Τα βασικά συμπεράσματα των συζητήσεων ανέδειξαν την ανάγκη στενότερης συνεργασίας στην εφοδιαστική αλυσίδα, με συμπράξεις δημόσιου και ιδιωτικού τομέα. Για να μπορέσουν τα αγροδιατροφικά και δασικά συστήματα να συμβάλουν ουσιαστικά στην απανθρακοποίηση, απαιτούνται επενδύσεις, τεχνική υποστήριξη και χρηματοδοτικά εργαλεία που θα περιορίζουν τον κίνδυνο για τους παραγωγούς και τους επενδυτές.
Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται και στη σύνδεση των έργων με την Κοινή Γεωργική Πολιτική, τα εθνικά χρηματοδοτικά εργαλεία και πιθανούς νέους μηχανισμούς εγγυήσεων. Η Επιτροπή αναμένεται να επανεξετάσει το CRCF στο πλαίσιο της δέσμης προτάσεων για τους εθνικούς κλιματικούς στόχους στα τέλη του 2026, αξιολογώντας και τον τρόπο χρήσης του σε διεθνή πρότυπα αναφοράς για το κλίμα.
Για την Ελλάδα, το νέο πλαίσιο μπορεί να ανοίξει προοπτικές, ιδίως σε καλλιέργειες, βοσκοτόπους, δασικά οικοσυστήματα και περιοχές όπου η βιώσιμη διαχείριση του εδάφους συνδέεται άμεσα με την παραγωγικότητα. Ωστόσο, η επιτυχία θα εξαρτηθεί από το αν οι αγρότες θα έχουν πρόσβαση σε απλές διαδικασίες, αξιόπιστη τεχνική καθοδήγηση και δίκαιη αμοιβή για τις περιβαλλοντικές υπηρεσίες που προσφέρουν.
Η ευρωπαϊκή αγορά απορροφήσεων άνθρακα δεν είναι ακόμη ώριμη. Όμως, με το CRCF, την πιστοποίηση, τη συμμετοχή των αγοραστών και τη σταδιακή ενεργοποίηση χρηματοδοτικών εργαλείων, αποκτά πλέον θεσμικά θεμέλια, ώστε να μετατραπεί η κλιματική φιλοδοξία σε πραγματικό εισόδημα, επενδύσεις και ανθεκτικότητα για την ύπαιθρο.