Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο θέσπισε νέους κανόνες για τις γονιδιωματικές τεχνικές (NGT), θεσπίζοντας ένα πλαίσιο για τη στήριξη ενός πιο ανταγωνιστικού και βιώσιμου αγροδιατροφικού τομέα της ΕΕ.
Ο κανονισμός αποσκοπεί στην ενίσχυση της επισιτιστικής ασφάλειας, στη μείωση των εξωτερικών εξαρτήσεων και στη διασφάλιση ισότιμων όρων ανταγωνισμού για τους Ευρωπαίους επιχειρηματίες, διατηρώντας παράλληλα υψηλά πρότυπα για την υγεία των ανθρώπων και των ζώων και την προστασία του περιβάλλοντος. Υποστηρίζει επίσης τους στόχους βιωσιμότητας της ΕΕ, καθιστώντας δυνατή την ανάπτυξη πιο ανθεκτικών και αποδοτικών ως προς τη χρήση των πόρων καλλιεργειών.
Οι NGT είναι σύγχρονες τεχνικές που επιφέρουν ακριβείς, στοχευμένες αλλαγές στο DNA των φυτών για την ταχύτερη ανάπτυξη βελτιωμένων ποικιλιών, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που αντέχουν καλύτερα στην ξηρασία, τις πλημμύρες και άλλες προκλήσεις που σχετίζονται με το κλίμα.
Δύο κατηγορίες φυτών NGT
Ο κανονισμός διακρίνει δύο κατηγορίες:
Κατηγορία 1 (NGT-1):
Φυτά που θεωρούνται ισοδύναμα με τις συμβατικές ποικιλίες. Οι εθνικές αρχές θα επαληθεύσουν το καθεστώς τους, αλλά οι απόγονοί τους δεν θα χρειαστούν περαιτέρω ελέγχους.
Τα φυτά και τα προϊόντα NGT-1 δεν θα φέρουν επισήμανση, εκτός από τους σπόρους και άλλο πολλαπλασιαστικό υλικό, γεγονός που επιτρέπει στις επιχειρήσεις να διατηρούν αλυσίδες εφοδιασμού χωρίς NGT, εάν το επιθυμούν.
Ορισμένα χαρακτηριστικά, συμπεριλαμβανομένης της αντοχής στα ζιζανιοκτόνα και της παραγωγής γνωστών εντομοκτόνων ουσιών, εξαιρούνται από αυτήν την κατηγορία.
Κατηγορία 2 (NGT-2):
Φυτά με πιο σύνθετες γενετικές τροποποιήσεις. Αυτά εξακολουθούν να υπόκεινται στην ισχύουσα νομοθεσία της ΕΕ για τους ΓΤΟ, συμπεριλαμβανομένης της έγκρισης, της ιχνηλασιμότητας και της υποχρεωτικής επισήμανσης. Τα κράτη μέλη μπορούν να εξαιρεθούν από την καλλιέργεια φυτών NGT-2 και μπορούν να θεσπίσουν μέτρα συνύπαρξης για την πρόληψη της ακούσιας παρουσίας σε άλλα προϊόντα.
Αντιμετώπιση ανησυχιών σχετικά με τη διανοητική ιδιοκτησία
Ενώ οι κανόνες για τα διπλώματα ευρεσιτεχνίας εξακολουθούν να διέπονται από την οδηγία της ΕΕ για τη βιοτεχνολογία, ο κανονισμός εισάγει νέα μέτρα διαφάνειας. Οι φορείς ανάπτυξης μονάδων NGT-1 πρέπει να παρέχουν πληροφορίες σχετικά με τα σχετικά διπλώματα ευρεσιτεχνίας σε δημόσια βάση δεδομένων και μπορούν να αναφέρουν οικειοθελώς τις προθέσεις αδειοδότησης υπό δίκαιους όρους.
Θα συσταθεί ομάδα εμπειρογνωμόνων για την αξιολόγηση των επιπτώσεων των διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας στα φυτά NGT. Εντός ενός έτους από την έναρξη ισχύος του κανονισμού, η Επιτροπή θα δημοσιεύσει μελέτη σχετικά με τις επιπτώσεις της κατοχύρωσης διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας στην καινοτομία, τη διαθεσιμότητα σπόρων και την ανταγωνιστικότητα του τομέα, και θα προτείνει δράσεις παρακολούθησης, εάν χρειαστεί.
Επόμενα βήματα
Το κείμενο δεν έχει ακόμη εγκριθεί επίσημα από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Μόλις εγκριθεί, ο κανονισμός θα τεθεί σε ισχύ 20 ημέρες μετά τη δημοσίευσή του στην Επίσημη Εφημερίδα της ΕΕ. Οι περισσότερες διατάξεις θα εφαρμοστούν μετά από μεταβατική περίοδο 24 μηνών, ώστε να δοθεί χρόνος για τη θέσπιση εκτελεστικών κανόνων. Το νέο πλαίσιο αναμένεται να εφαρμοστεί από τα μέσα του 2028.